آرکتایپ حلقه های تعادلی با تاخیر : چطور اقتصاد تبدیل به یک بازی الاکلنگ مرگبار می‌شود؟

اکثرمان زمانی الاکلنگ بازی کرده‌ایم و تغییر سرعت از یک سمت به سمت دیگر را به خاظر داریم. هرچه وزن دو نفر نزدیک‌تر باشد سواری روان‌تر خواهد بود. در سطح بسیار ابتدائی یک اقتصاد با بازار آزاد را می‌توان مانند الاکلنگی در نظر گرفت که یک طرف آن عرضه و طرف دیگر تقاضا قرار دارد. عدم تعادل هم حول قیمت شکل می‌گیرد؛ درست مانند میله وسط الاکلنگ.

هرچند هدف از سوار شدن الاکلنگ نگه داشتن اوضاع در شرایط عدم تعادل است (نشستن در حالتی که همه چیز در تعادل باشد خسته‌کننده خواهد بود.)، اما هدف در بازار دقیقا برعکس می‌باشد:

به تعادل رساندن عرضه و تقاضا.

متاسفانه فرآیند ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا شبیه یک الاکلنگ در حالت بسیار ناپایدار است. همانطور که در نمودار زیر نشان داده شده، دوحلقه‌ی علیت تعادلی، مسئول ایجاد دینامیکی برای تراز کردن سیستم هستند؛ آن هم در قیمتی مشخص. اما این فرآیند به دلیل حضور تاخیرهای قابل ملاحضه در ساختار، بسیار پیچیده است.

آرکتایپ حلقه های تعادلی با تاخیر : تعادل عرضه وتقاضا

با تعقیب کردن دو حلفه علیت می‌توان دید، اگر تقاضا بالا رود قیمت تمایل به افزایش خواهد داشت (درصورتی که بقیه عوامل ثابت باشد) و با افزایش قیمت تقاضا پایین خواهد آمد.

اگر به مقدار کافی موجودی انبار یا ظرفیت در سیستم وجود داشته باشد، تقاضا جذب خواهد شد و قیمت افزایش ناگهانی نخواهد اشت. اما با پیشی گرفتن میزان تقاضا از عرضه، قیمت افزایش خواهد یافت.

در سمت عرضه‌ی الاکلنگ افزایش در قیمت باعث ایجاد انگیزه‌ی مالی در سازمان‌ها برای تولید بیشتر خواهد شد. البته توسعه ظرفیت برای شرکت‌ها زمان‌بر است. مدت این تاخیر به میزان نزدیک بودن آن‌ها به ظرفیت کامل کنونی بستگی دارد و اینکه با چه سرعتی می‌توانند ظرفیت جدید اضافه کنند.

استخدام کارگران جدید تنها چند رور زمان نیاز دارد اما تهیه کردن تجهیزات جدید یا فضای بیشتر برای کارخانه ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان خواهد برد. در مدتی که کارخانه‌ها در حال تنظیم عرضه هستند، اختلاف بین عرضه و تقاضا بیشتر می‌شود و قیمت بالاتر می‌رود. این قیمت‌ها به همراه حاشیه سود بالا، شرکت‌ها را ترغیب می‌کند که بیشتر برای افزایش تولید برنامه داشته باشند.

وقتی تامین افزایش یافت و به تقاضا رسید، قیمت شروع به افت می‌کند. حال دیگر کارخانه‌ها ظرفیت خود را بیش از حد افزایش داده‌اند و عرضه از تقاضا بالاتر رفته است که موجب نزول قیمت می‌شود. وقتی قیمت به حد کافی افت کرد محصول دوباره جذابیت پیدا می‌کند، و تقاضا شروع به افزایش خواهد کرد. سپس چرخه دوباره تکرار می‌گردد.

هواپیما‌ها روی الاکلنگ:

الاکلنگ عرضه و تقاضا در تمامی بازارها وجود دارد. اما در انواع به شدت مقرراتی آن بیشتر است. یکی از نمونه‌های خوب آن صنعت لیزینگ هواپیمایی است که در مقاله‌ای از مجله فوربز (Forbes) با این عنوان توصیف شده بود: لطفا کمربند‌های ایمنی را ببندید.

کمپانی‌های لیزینگ (اغلب آمریکایی) که حدود 20 درصد تمامی سفارش جت‌های تجاری را از آن خود کرده‌اند، سودهای هنگفتی در دوران رونق صنعت هواپیمایی به جیب می‌زنند.

برای مثال یک شرکت به تنهایی سفارش لیزینگ 500 هواپیما را ثبت کرده بود. در آن زمان براساس نرخ لیزینگ و خرید در صنعت، پیش بینی می‌شد که مجموع هواپیماها بین سال‌های 1950 تا 1990 پنجاه درصد افزایش یابد. با این حال رشد ترافیک هوایی در 1980 کاهش یافت. کمپانی‌های لیزینگ اما به نظر نگران نبودند.

بر اساس این مقاله هشت سال رونق پیاپی و بدون وقفه این توهم را ایجاد کرده بود که بسیاری از صنایع چرخه‌ای دیگر دچار چرخه‌های رونق و رکود نخواهند شد. اما یک مدیر ارشد هواپیمایی چنین هشدار داده بود: این یک صنعت چرخه‌ای است، همیشه بوده است و همیشه خواهد بود. با اندکی تغییر در میزان بار ترافیک‌، خطوط هوایی از انباشته کردن پول به سمت سقوط پیش خواهند رفت.

اگر یک نمودار علت و معلولی از این صنعت رسم کنیم، ساختار عرضه و تقاضای مشابه را در کار خواهیم دید. افزایش در رشد ترافیک هوایی تقاضای شدیدی برای هواپیماها ایجاد خواهد کرد. که خود جرقه‌ی افزایش نرخ لیزینگ هواپیما را می‌زند. چرا که خطوط هوایی برای داشتن هواپیما تقلا می‌کنند.

افزایش نرخ لیزینگ، سود را بالا می‌برد و نتیجه‌ افزایش سفارش هواپیما خواهد بود. از آنجایی که تولید هواپیماها چندین ماه زمان خواهد برد، عرضه هواپیماهای قابل لیز کردن به سرعت انجام نمی‌شود و نتیجه باز هم بالاتر رفتن نرخ لیزینگ است. این به معنی سود بیشتریست که باعث جذب سرمایه بیشتر و باز هم بالارفتن سفارش هواپیما می‌گردد.

از وقتی عرضه به تقاضا می‌رسد، نرخ لیزینگ هواپیما سقوط می‌کند (کاهش رشد ترافیک هوایی به این فرآیند شتاب می‌بخشد). با تعداد بسیاری هواپیما در خط تامین، عرضه از تقاضا پیشی می‌گیرد و نرخ لیزینگ را با سرعت بیشتری کاهش می‌دهد.

این موضوع سود را بسیار کم می‌کند و شرکت‌های حاشیه‌ای به سرعت از صنعت بیرون رانده می‌شوند. برخی سفارشات لغو می‌گردد و بقیه به مذاکره مجدد کشیده می‌شود .

تمامی قسمت‌های صنعت لیزینگ هواپیما به نظر در حال فعالیت در یک ساختار الاکلنگی هستند. هرچند دوره‌ی زمانی رشد ترافیک هوایی، برای چندین سال تقاضا را بالاتر از عرضه حفظ کرده بود، اما ساختار تاخیرها در خط تامین تغییر نکرده است. زمانی که تنظیم عرضه، الاکلنگ را به پایین باز می‌گرداند، شرکت‌های لیزینگ به شدت زمین خواهند خورد.

آرکتایپ حلقه های تعادلی با تاخیر : ساده و پیچیده

ساختار حلقه‌ی تعادلی با تاخیر، در عین ساده بودن پیچیده است:

  • ساده، بخاطر اینکه به نظر تک حلقه‌ای بی‌ضرر است که فهم آن آسان می‌باشد.
  • پیچیده، چرا که رفتار ایجاد شده نه ساده است و نه قابل پیش‌بینی.

تاخیرها در یک سیستم معمول، به ندرت پایدار یا از پیش شناخته شده هستند و اثرات انباشته شده‌شان معمولا فرای کنترل یک شخص یا شرکت می‌باشد.

 

لیست دروس آرکتایپ سیستمی :

  1. آرکتایپ اعتیاد : سازمان شما هم این عادت مخرب را دارد؟
  2. آرکتایپ حلقه های تعادلی با تاخیر : چطور اقتصاد تبدیل به یک بازی الاکلنگ مرگبار می‌شود؟
  3. آرکتایپ تعدیل اهداف : چطور استانداردهای سازمان به مرور تنزل می‌یابد؟
  4. آرکتایپ چشم و هم چشمی : چطور جلوی جنگ قیمتی را بگیریم؟
  5. آرکتایپ اصلاحات ناموفق : چطور راه حلِ امروز تبدیل به معضلِ فردا می‌شود؟
  6. آرکتایپ رشد و عدم سرمایه گذاری : چطور رشد سازمان باعث توقف آن می‌شود؟
  7. آرکتایپ محدودیت های موفقیت : چرا زنجیره رونق و رکود بوجود می‌آید؟
  8. آرکتایپ انتقال بار : چه شباهتی بین یک سازمان و هِلِن کِلِر وجود دارد؟
  9. آرکتایپ موفقیت برای موفق : آیا تنها شرط رشد شایستگی است؟
  10. آرکتایپ تراژدی مشترکات : چرا تصمیمات منطقی‌ فردی باعث فاجعه جمعی می‌شود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *