تاخیر در سیستم : با تصور اشتباهی که احتمالا درباره قیمت بنزین داریم آشنا شویم

تعیین تاخیرات اساسی در روابط علی

هر تاخیر در سیستم در ایجاد پویایی آن بسیار مهم است. تاخیرها باعث لختی سیستم می‌شوند، می‌توانند نوسان ایجاد کنند و معمولا مسولیت ایجاد بده بستان بین اثرات طولانی و بلند مدت سیاست‌ها را بر عهده دارند. نمودار علیت باید تاخیرهایی که در فرضیه دینامیکی حائز اهمیت هستند یا نسبت به افق زمانی چشمگیرند را در بر بگیرد. در آینده نشان داده خواهد شد که تاخیر همیشه دارای ساختاری متشکل از متغیر انباره و جریان است که گاهی نمایش این ساختار به صورت واضح در نمودار، مهم می‌شود. شکل زیر نحوه نمایش تاخیر در یک نمودار علت و معلولی را نشان می‌دهد.

 

وقتی قیمت یک کالا افزایش می‌یابد، قسمت عرضه تمایل به افزایش دارد اما معمولا ایجاد ظرفیت جدید و ورود شرکت‌های نوظهور در بازار با تاخیر بسیار همراه است. نمونه‌ای از نمایش تاخیر در نمودار شکل مقاله نامگذاری حلقه‌ها: جلوگیری از جنگ سازمانی نیز آمده بود.

مثال: تقاضای انرژی

عکس‌العمل فروش بنزین نسبت به قیمت آن دارای تاخیر زیادی است. در کوتاه مدت تقاضای بنزین تقریبا غیر کششی است: اگر قیمت افزایش یابد مردم از سفرهای غیر ضروری شاید بکاهند اما بسیاری برای رفتن سر کار، مدرسه و سوپرمارکت از خودرو استفاده می‌کنند. وقتی مردم مطمئن شوند که قیمت‌ها بالا خواهند ماند به احتمال زیاد به صورت مشترک از خودرو برای رفتن سر کار استفاده می‌کنند یا به حمل و نقل عمومی، در صورتی که محیا باشد، روی خواهند آورد. بعد از مدتی افزایش قیمت واکنش‌های دیگری به همراه خواهد داشت.

 

در ابتدا مردم و شرکت‌های خودروساز صبر خواهند کرد تا مطمئن شوند که قیمت بنزین به اندازه و مدت کافی بالا خواهد ماند تا به سمت خرید و طراحی خودروهای بهینه‌تر بروند (یک فرآیند ادراکی و تصمیم‌گیری که بعضا یک سال به طول می‌انجامد). وقتی به این نتیجه رسیدند که قیمت‌ها به زودی پایین نخواهد آمد، خودروسازان باید وسایل کم مصرف‌تر طراحی کرده و بسازند (تاخیری که سال‌ها طول می‌کشد).

حتی پس از ساخت و عرضه چنین خودروهایی همچنان اکثریت موارد موجود در خیابان‌ها از نوع غیر بهینه هستند که زمانی جایگزین می‌شوند که به اندازه کافی کار کرده و از رده خارج شوند (تاخیری در حدود 10 سال). در صورت ادامه وضعیت قیمت، الگوی سکونت تغییر کرده و مردم حومه را رها کرده و به نزدیک محل کار خود نقل مکان می‌کنند. با همه اوصافی که گفته شد تاخیر بین افزایش قیمت بنزین و کاهش تقاضای آن خیلی بیش از 10 سال می‌باشد.

 

با تعویض تدریجی ماشین‌های موجود در خیابان‌ها با انواع کم مصرف و همچنین طراحی و ساخت حمل و نقل عمومی، تقاضا برای بنزین به شدت کاهش خواهد یافت و در اینصورت تقاضا در طولانی مدت کششی خواهد بود. شکل زیر این مسیرهای متفاوت برای سازگاری با قیمت بنزین را نشان می‌دهد.

Price-Delay-Demand

در نمودار 6 عدد تاخیر بین تغییر قیمت و تغییر در تقاضا در اثر آن را نشان می‌دهد و به همین خاطر رفتار “بد شدن اوضاع پیش از بهتر شدنرا که در ساختار سیستم هزینه‌ای بنزین وجود دارد را بهتر به نمایش کشیده است. شکل پایینی پاسخ تقاضای بنزین و هزینه‌ها را به یک افزایش پیش‌بینی نشده پله‌ای در قیمت بنزین نشان می‌دهد.

 

در کوتاه مدت تقاضا غیر کششی است، بنابر این پاسخ اولیه به افزایش قیمت بنزین افزایش هزینه‌ها است. اما همانطور که گفته شد با بالا مانده قیمت ارتقا تدریجی بهینه‌سازی باعث کاهش مصرف هر ماشین بر کیلومتر و تغییر الگوی سکونت خواهد شد، به دنبال آن نیز با فراهم شدن حمل و نقل عمومی مناسب مقدار مسافت طی شد در سال توسط خودروها کاهش یافته. در بلند مدت کاهش تقاضا به قدری می‌شود که افزایش قیمت را جبران کرده و هزینه‌ها در مجموع کم می‌شود.

 

Gasolin System

Gasolin Chart

از دیدگاه مصرف کننده چنین موقعیتی وضعیت “بدتر شدن قبل از بهبود” است. تاخیرات زمانی و بده بستانی که ایجاد می‌کنند، دشواری افزایش مالیات بنزین در کشوری مانند آمریکا را ثابت می‌کند. با وجود اینکه سود بلند مدت هزینه‌های کوتاه مدت را جبران می‌کند، اما این اتفاق پس از چندین سال رخ خواهد داد. حال آنکه سران دولتی به فکر کمپین انتخاباتی دوره بعد هستند و در این حالت هزینه‌های کوتاه مدت توجیه سیاسی نخواهند داشت. آن‌ها نیز بخاطر اینکه عموم مردم حاضر به قربانی کردن امروز برای فردایی بهتر نیستند مجبور به اعمال سیاست‌های ناکارا هستند.

 

 

سایر مطالب تحلیل دینامیک‌های سیستم:

  1. نمودارهای علت و معلولی: سیستم بر روی کاغذ
  2. علیت در مقابل همبستگی: بستنی عامل ارتکاب قتل
  3. تعیین قطبیت رابطه: بازخورهای مثبت و منفی
  4.  نامگذاری حلقه های علیت: جلوگیری از جنگ سازمانی
  5. نامگذاری متغیرهای نمودار علیت
  6. تاخیر در سیستم: بنزین با قیمت بالا یا پایین؟!
  7. دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس
    1. آموزش دانش‌آموز محور
    2. طبیعت سیستم‌ها
    3. اشتباهات سیستمی
    4. مدل‌ها در همه جا
    5. مدل‌های کامپیوتری
    6. منابع اطلاعاتی و فراگیری مدل‌ها
    7. ساختارهای عمومی و معادلات دیفرانسیل
    8. مرور مقاله آموزش دینامیک‌ها سیستم در مدارس – جی فارستر
  8. معرفی دوره خودآموز دینامیک‌های سیستم: دانشگاه MIT
  9. شبیه ساز پرواز مدیریتی
  10. مدل کردن متغیرهای نرم
  11. از ابزارهای حسابداری تا مدل های دینامیک سیستم
  12. چه زمانی شبیه سازی دینامیک سیستم انجام دهیم؟
  13. از عوامل کلیدی موفقیت تا حلقه های کلیدی موفقیت
  14. از حلقه های علت و معلولی تا مدل کامپیوتری سیستم – 1
  15. از نمودار علت و معلولی تا مدل های کامپیوتری سیستم – 2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *