دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 6 – منابع اطلاعاتی و فراگیری مدل‌ها

در چند مطلب قبل همراه شدیم با دکتر جی فارستر و روایت او از کلاس‌های درس مدارسی که در آن‌ها به کودکان تفکر سیستمی و تحلیل دینامیک‌های سیستم آموخته می‌شد.

1- دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 1 – آموزش دانش‌آموز محور

2- دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 2 – طبیعت سیستم‌ها

3- دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 3 – اشتباهات سیستمی

4- دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 4 – مدل‌ها در همه جا

5- دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 5 – مدل‌ها در همه جا

نکته مثبت این مقاله از نظر بنده آموزش مفاهیم پایه‌ای این دانش در خلال نقل قول‌های آموزگاران مدارس از تجربیات آن‌ها در آموزش همین مفاهیم به کودکان است. در این مطلب به ادامه بررسی مقاله مذکور پرداخته و می‌بینیم که ذهن ما چه منبع اطلاعاتی غنی بوده و چطور مدل‌ها در همه امور زندگی تعیین کننده فعالیت‌های ما هستند.

11- منابع اطلاعات:

پایگاه‌ها داده و منابع اطلاعاتی در دسترسی را در نظر بگیرید که مدل‌های شبیه‌ساز کامپیوتری را بر مبنای آن بسازیم. به نظر من ذخیره اطلاعات دنیا در سر مردم است. پایگاه‌های داده ذهنی. برای آزمودن آنچه گفتم، یک موسسه را در نظر بگیرید، مثلا سیستم یک مدرسه. تصور کنید که یک روز صبح همه معلم‌ها و مذیر مدرسه رفته و جایگزین آن شخصی بیاید که خواندن و نوشتن بلد است اما هیچ تجربه‌ای در امور مدرسه ندارد. شما به او می‌آموزید که از دستورالعمل‌ها و قوانین سیاستگذاری پیروی نموده و کارها را بریتان انجام دهد. نتیجه قطعا هرج و مرج است. مدرسه، کسب و کار و کشور خانواده‌های ما با اطلاعاتی در سر مردم اداره می‌شود که آن را به کمک مشارکت، کارآموزی و آموزش حین خدمت آموخته‌اند. پایگاه داده ذهنی بسیار غنی‌تر از تمام پایگاه داده نوشتاری به شکل کتاب‌ها، مجلات و روزنامه‌ها است. با این وجود پایگاه داده نوشتاری بسیار پربارتر از اطلاعات ذخیره شده عددی درباره نحوه عملکرد جوامع است.

مدلسازی دینامیکی باید بر اساس اطلاعات در دسترس از جمله حجم زیاد پایگاه داده ذهنی، صورت گیرد. بالعکس بیشتر تحلیل‌ها در علوم اجتماعی بر اساس داده‌های عددی ثبت شده انجام می‌شود. این اطلاعات حجم بسیار کمی از کل داده‌های در دسترس را شامل می‌شود.

پاملا هاپکینز یک معلم ادبیات پایه یازدهم است که چنین می‌گوید:

من برای آموزش درس هملت از یک مدل استفاده کردم. تا پیش از این تدریس شکسپیر دشوار بود. مدرسه در محیطیست با انواع جرایم به خصوص فعالیت‌های مربوط به مواد مخدر. بسیاری از دانش آموزانمان فرزندان خانواده‌های غیرکارآمد بوده و سطح پایین اجتماعی و اقتصادی کودکان اوضاع را بدتر می‌کند. حواس آن‌ها با مشکلات مالی پرت می‌شود و از کار پاره وقت خسته هستند. شکسپیر در جلب توجه آن‌ها ناموفق است.

وقتی از مدلی در نرم‌افزار STELLA برای تحلیل انگیزه هملت در تلافی مرگ پدرش، استفاده کردیم، دانش‌آموزان محو فرآیند شده بودند. نکته جالب این است که بحث کاملا دانش‌آموز محور بود. آن‌ها مستقیما با یکدیگر درباره نمودار وقایع و پاسخ‌های شبیه‌سازی شده انسان‌ها بحث می‌کردند. درباره این صحبت شد که خودشان یا یک انسان عدی چطور عکس‌العمل نشان می‌دادند. عملکرد من گوش دادن به دیدگاه‌های آن‌ها و ورود تصمیماتشان به کامپیوتر بود. خیلی جالب بود! به نظر می‌رسید استفاده از اعداد در صحبت درباره انگیزه‌های روانی پاسخ‌های انسان‌ به آن‌ها قدرت داده بود. همچنین یک سیستم مشترک برای ایجاد ارتباط. آن‌ها ابزاری برای کار با آن یافته بودند که مفاهیم ذهنی را به نمودارهای قابل درک تبدیل می‌کرد. خودشان جریان آموزش را در دست گرفته بودند بجای اینکه من تذکر بدهم که حواسشان به تخته باشد.

هاپکینز همچنین گفت که آن‌هابه او می‌گفتند که پارامترهای عددی را تغییر داده تا شخصیت کاراکترها عوض شده و ببینند چه کسی اینبار کشته می‌شود.

12- مدل‌ها تعیین کننده تمام فعالیت‌های انسان‌ها هستند:

یکبار دیگر از تیموتی لوکاس می‌شنویم:

معلم‌ها، به خصوص در دوره ابتدا، ادغام دینامیک سیستم‌ها با دروس مدرسه را بسیار ساده یافتند. این درس دیگری برای اضافه شدن در برنامه دروس نیست. بلکه با درس‌های حاضر یکپارچه شده و به ما کمک می‌کند در استفاده از تکنولوژی، علوم و ریاضی و پروژه‌های بین رشته‌ای از آن استفاده کنیم.

در حال حاضر ما جمعی از دانش‌آموزان، معلم‌ها و والدین را داریم که در حال کار هستند برای درک بهتر استفاده از تحلیل دینامیک‌های سیستم و تفکر سیستمی در برنامه مدارس، موضوعات خانوادگی و به عنوان ابزاری برای فهم تغییراتی که با آن مواجه می‌باشیم.

باید متوجه باشیم که هرچیزی قابل تشریح با کلمات واضح است. اگر بگوییم “ما می‌خواهیم زندگی بهتر شود” حرف واضحی نزده‌ایم و محتوای عملیاتی نیست. ولی اگر بگوییم “درآمد بیشتر می‌خواهیم”یا “وقت آزاد بیشتری احتیاج داریم” در این صورت به یک بیان شفاف نزدیک‌تر شده‌ایم. مدلسازی افراد را مجبور می‌کند که از بیانیه‌های پوچ به سمت محتواهای عملیاتی بروند.

نقل قولی از جن مونز (Jan Mons) که به عنوان مربی معلم‌ها در زمینه پیاده سازی مفاهیم سیستمی در کلاس‌های درس در جورجیا به آن‌ها کمک می‌کند:

مفیدترین تجربخ من زمانی اتفاق افتاد که درباره سیستم درسی کلاس‌ها بحث می‌کردیم. دانش‌آموزان و آموزگاران با یکدیگر به تعیین سیستم درسی مدرسه می‌پردازند که در این صورت هر دو طرف می‌دانند که این سیستم قادر به ارائه چه چیز‌هایی است. معمولا در چنین مواقعی تازه دانش‌آموزان متوجه می‌شوند که چطور ناامیدی معلم در طول زمان انباشته می‌شود. آموزگاران نیز طرز فکر خود را دارند، آن‌ها نیز متوجه می‌شوند که چطور برنامه درسی را که باعث موقعیت‌های غیردلخواه می‌شود، از پیش برنامه‌ریزی کرده‌اند.

آلبرت پاورز (Albert Powers) معلم علوم دبیرستان:

بهترین تجربه من زمانی بود که سه دانش آموز را در آزمایشگاه شیمی دیدم که در حال پیش‌بینی تغییرات در نرخ‌ها، غلظت و تغییر جرم در یک سیستم شیمیایی بودند. یکی از آن‌ها به دوستش گفت: بیایید نمودار تمامی متغیرها رابه صورت همزمان رسم کنیم. پس از اینکه اینکار را انجام دادند و تغییرات نمودارها را با هم دیدند یکی از آن‌ها گفت: چقدر به هم ریخته! دوستش اما گفت: اما ببین همه چیز با هم در حال اتفاق افتادن است. کنجکاو شدم و از او پرسیدم منظورت چیست؟

در پاسخ:

خب ما در درس ابتدا تغییرات نرخ واکنش را خواندیم، پس از آن تغییرات غلظت و نهایت تغییر جرم‌ها. من فکر می‌کردم این‌ها یکی پس از دیگری رخ می‌دهد اما همه با هم است و هر چیزی به دیگری بستگی دارد.

این دانش آموز پیش از تفکر خطی داشته است که حالا به تفکر سیستمی نزدیک‌تر شده است. جالب است که نمرات کلاسی او نیز از C به A ارتقاء یافته بود.

چنین نقل قول‌هایی از معلم‌ها من را به یاد تهیه کننده‌ای انداخت که در حال ضبط فیلمی از دانش‌آموزان، معلم‌ها و والدینی بود که در برنامه آموزش تفکر سیستمی و تحلیل دینامیک سیستم‌ها بود. در خلال ضبط فیلم او از یک دانش آموزان کلاس هشتم پرسید: همه این آموزش‌ها برای تو چطور بوده است؟ و پاسخی که بلافاصله دریافت کرد: من دیگر توان تعامل بهتری را با مادرم دارم.

ادامه…

 

 

سایر مطالب تحلیل دینامیک‌های سیستم:

  1. نمودارهای علت و معلولی: سیستم بر روی کاغذ
  2. علیت در مقابل همبستگی: بستنی عامل ارتکاب قتل
  3. تعیین قطبیت رابطه: بازخورهای مثبت و منفی
  4.  نامگذاری حلقه های علیت: جلوگیری از جنگ سازمانی
  5. نامگذاری متغیرهای نمودار علیت
  6. تاخیر در سیستم: بنزین با قیمت بالا یا پایین؟!
  7. دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس
    1. آموزش دانش‌آموز محور
    2. طبیعت سیستم‌ها
    3. اشتباهات سیستمی
    4. مدل‌ها در همه جا
    5. مدل‌های کامپیوتری
    6. منابع اطلاعاتی و فراگیری مدل‌ها
    7. ساختارهای عمومی و معادلات دیفرانسیل
    8. مرور مقاله آموزش دینامیک‌ها سیستم در مدارس – جی فارستر
  8. معرفی دوره خودآموز دینامیک‌های سیستم: دانشگاه MIT
  9. شبیه ساز پرواز مدیریتی
  10. مدل کردن متغیرهای نرم
  11. از ابزارهای حسابداری تا مدل های دینامیک سیستم
  12. چه زمانی شبیه سازی دینامیک سیستم انجام دهیم؟
  13. از عوامل کلیدی موفقیت تا حلقه های کلیدی موفقیت
  14. از حلقه های علت و معلولی تا مدل کامپیوتری سیستم – 1
  15. از نمودار علت و معلولی تا مدل های کامپیوتری سیستم – 2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *