دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 1 – آموزش دانش‌آموز محور

در سلسله مطالب دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس به مطالعه یکی از مقالات بسیار مهم و کاربردی آقای جی فارستر، در زمینه آموزش تفکر سیستمی و تحلیل دینامیک‌های سیستم در مقاطع مهدکودک تا پیش‌دانشگاهی می‌پردازیم. این مقاله یکی از منابع اولیه دوره خودآموز دانشگاه ام آی تی می‌باشد. (مقاله انگلیسی و دوره خود آموز)

در آن ابتدا به معرفی مفاهیم تفکر سیستمی و اصول همگانی پویایی‌های سیستم پرداخته و سپس شیوه جدید آموزشی که در آن دیگر معلم‌ها مرکز علم و اختیار کلاس‌های درس نیستند، را بیان می‌کند. پس از آن نقل قول‌هایی متعدد از تجربیات موفق معلم‌ها در آموزش این دانش در مدارس را در خلال بحث مطرح نموده که نشان دهنده شوق بالای دانش‌آموزان از هر سطح در آموختن این مفاهیم است. در مقاله به کاربرد کامپیوتر در فرآیند آموزشی جدید بسیار تاکید شده است و آن را مکمل ذهن انسان در درک هر چه بهتر رفتار سیستم‌های پیچیده‌ای که همه روزه با آن‌ها سر و کار داریم می‌داند.

گفتنی است در ایران نیز مجموعه‌ای از افراد که ضرورت آموزش مباحث سیستمی به کودکان را برای داشتن جامعه‌ای سالم و پایدارتر، درک نموده و لذت این آموزش را نیز تجربه کرده‌اند، تحت عنوان گروه آسمان با رهبری دکتر علی نقی مشایخی و مدیریت دکتر محمد علی اسماعیل زاده گرد هم آمده و در این زمینه فعالیت می‌کنند.

مقاله دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس (جی فارستر):

1- دینامیک‌های سیستم

علم دینامیک‌های سیستم که از 1956 در MIT در حال توسعه بود و پس از آن نیز در بسیاری از جاهای دیگر گسترش یافت، با این موضوع سر و کار دارد که چیزها چگونه در طول زمان تغییر می‌کنند. این موضوعی است که از نظر بسیاری مهم می‌باشد.

دینامیک‌های سیستم در ابتدا به عنوان یک رشته مدیریتی برای بررسی تاثیر سیاست‌های سازمانی بر روی موفقیت یا شکست آن‌ها، شکل گرفت. چه چیزی در سیاست‌های اخذ تصمیم است که رشد یا نزول را بوجود می‌آورد. چه سیاست‌هایی این نوسانات بزرگ را در استخدام بوجود می‌آورد؛ که در برخی سازمان‌ها یک سال افراد هفت روز هفته اضافه کار هستند و دو سه سال بعد نصف نیروها تعدیل می‌شوند.

سپس متوجه شدیم که دینامیک‌های سیستم مختص مدیریت نیست و در سیستم‌های بزرگتر اجتماعی نیز کاربرد دارد. کاری که با فرماندار سابق آقای جان کالینز انجام دادم به کتاب “دینامیک شهری” من تبدیل شد که در آن به برسی علل رشد و سکون شهرها و خنثی یا مخرب بودن سیاست‌های ملی در تعامل با آن‌ها پرداختیم.

احتمالا همکاری با کلوب روم که به کتاب‌های “دینامیک جهان” و “محدودیت‌های رشد” منجر شد شنیده‌اید. این دو کتاب بیش از هر کتاب دیگری در زمینه مدلسازی کامپیوتری در علوم اجتماعی سر و صدا ایجاد کرد. اخیرا نیز به استفاده از سیستم داینامیکس در فهم دینامیک‌های اقتصادهای ملی پرداخته‌ام.

2- دینامیک‌های سیستم در آموزش

امروز صبح به بحث درباره جدیدترین جبهه دینامیک‌های سیستم یعنی استفاده از آن برای ایجاد مبنایی جهت آموزش از مهد کودک تا کلاس دوازدهم پرداختیم.

رویکرد مدلسازی کامپیوتری پویا پایه‌هایی را فراهم می‌کند که قابل انتقال بین رشته‌های مختلف است. در حال حاضر تعدادی از مدارس هستند که در این زمینه بسیار خوب کار کرده و تعدادی که در حد معمول. مدارس پیشرو در این زمینه در سرتاسر آمریکا و همچنین کشورهای اسکاندیناوی و آلمان پراکنده‌ان و البته در برخی مناطق هم که ما اطلاعات زیادی نداریم.

دینامیک‌های سیستم از کامپیوترها برای شبیه‌سازی مدل‌هایی استفاده می‌کند تا مشخص گردد چرا برخی از ساختارها و سیاست‌های شناخته شده رفتاری پیش‌بینی نشده و دردسرساز ایجاد می‌کند. مدل‌های کامپیوتری از اطلاعات توصیفی ساخته می‌شوند که معمولا از قبل شناخته شده هستند. چنین اطلاعاتی مربوط به این می‌شوند که چه کسی در تلاش برای انجام چه کاری است، اطلاعاتی که هر شخص در اختیار دارد، تاخیرات زمانی در اقدام کردن و اینکه اشخاص تحت انواع فشار چه خواهندد کرد. رویکرد مشابهی برای غیر انسان‌ها در تغییرات طبیعت و فیزیک نیز بکار می‌رود.

آموزش دینامیک‌های سیستم در مدارس برای ریاضیات، فیزیک، مطالعات اجتماعی، تاریخ، اقتصاد، زیست شناسی و ادبیات استفاده شده است.

3- آموزش دانش‌آموز محور

در مدارس موفق‌تر دینامیک سیستم‌ها با سازماندهی مجدد کلاس‌های درس با عنوان آموزش دانش‌آموز محور ترکیب شده است. چنین رویکرد پروژه محوری با روش‌های دیگر برای اموزش مدارس نیز همراه شده است اما در ادغام با پویایی‌های سیستم بسیار قدرتمند است. در چنین روشی تمرکز بر حل مشکلات جدی است. در آن معلم‌ها دیگر متکلم وحده نیستند، منبع تمام دانش نمی‌باشند و حتی مانند قبل اختیار و قدرت هم ندارند. آن‌ها تنها مشاور و مربی دانش‌موزان در حل مسائلی هستند که خود لزوما در آن تجربه‌ای ندارند. به همین علت شاید چنین روش آموزشی خیلی مورد پسند معلمانی که دوست دارند تمام فرآیند و مواد آموزشی وابسته و تحت کنترلشان قرار گیرد، نباشد.

یک کلاس درس دبیرستانی می‌تواند شبیه آزمایشگاه تحقیقاتی دانشگاهی شود. به دانش‌آموزان پروژه‌هایی از دنیای واقعی داده می‌شود که پیش‌زمینه و تکنیک‌های مورد نیاز آن را ندارند. به همین خاطر با چالش آموختن آنچه برای انجام پروژه نیاز دارند، مواجه خواهند شد. این رویکرد نسبتبه روش‌های غیر واقع بینانه زیادی که وجود دارد، بسیار متفاوت است.

به نظر من آموزش در بسیاری از مدارس دیگر بیش از این نمی‌تواند غیرواقعی باشد. دانش‌آموز برای حل مسئله تمام مواد مورد نیاز را دارد. چند بار در حل مشکلات واقعی زندگی به این نتیجه رسیده‌اید که به تمام ابزارهای حل مسئله مجهز نیستید؟

در روش ایده‌آل آموزش دانش‌اموز محور اگر یک نفر سوالی بپرسد معلم لزوما پاسخ آن را خود نیز نمی‌داند و اگر هم بداند کار بهتر به جای گفتن پاسخ مستقیم، کمک به دانش‌آموز است که بفهمد چطور می‌تواند پاسخ سوالش را پیدا کند.

ادامه…

 

 

سایر مطالب تحلیل دینامیک‌های سیستم:

  1. نمودارهای علت و معلولی: سیستم بر روی کاغذ
  2. علیت در مقابل همبستگی: بستنی عامل ارتکاب قتل
  3. تعیین قطبیت رابطه: بازخورهای مثبت و منفی
  4.  نامگذاری حلقه های علیت: جلوگیری از جنگ سازمانی
  5. نامگذاری متغیرهای نمودار علیت
  6. تاخیر در سیستم: بنزین با قیمت بالا یا پایین؟!
  7. دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس
    1. آموزش دانش‌آموز محور
    2. طبیعت سیستم‌ها
    3. اشتباهات سیستمی
    4. مدل‌ها در همه جا
    5. مدل‌های کامپیوتری
    6. منابع اطلاعاتی و فراگیری مدل‌ها
    7. ساختارهای عمومی و معادلات دیفرانسیل
    8. مرور مقاله آموزش دینامیک‌ها سیستم در مدارس – جی فارستر
  8. معرفی دوره خودآموز دینامیک‌های سیستم: دانشگاه MIT
  9. شبیه ساز پرواز مدیریتی
  10. مدل کردن متغیرهای نرم
  11. از ابزارهای حسابداری تا مدل های دینامیک سیستم
  12. چه زمانی شبیه سازی دینامیک سیستم انجام دهیم؟
  13. از عوامل کلیدی موفقیت تا حلقه های کلیدی موفقیت
  14. از حلقه های علت و معلولی تا مدل کامپیوتری سیستم – 1
  15. از نمودار علت و معلولی تا مدل های کامپیوتری سیستم – 2

2 Comments on “دینامیک‌های سیستم و آموزگاران مدارس – 1 – آموزش دانش‌آموز محور”

  1. سلام
    بسیار عالی بود
    شما می توانید برای معلمان نیز این مطالب را در یک کارگاه یا یک همایش بیان کنید .
    سپاس

    1. سلام و تشکر
      بله چنین آموزش‌هایی برای معلمان و دانش آموزان می‌تواند آینده آن‌ها را تغییر دهد و خوشبختانه در حال حاضر با تلاش دوستان مثل آقای دکتر اسمعیل زاده و گروه آسمان، در حال پیگیری هست.
      موفق باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *