مثال‌هایی از مقاومت در برابر سیاست

بسیاری از مواقع هنگامی که در طولانی مدت به راه حل های خود برای حل مسائل نگاه می کنیم شاهدیم جایی که برای حل مشکلات به نظرمان کاملا عملی می‌توانست باشد در کوتاه مدت یا بلند مدت نتیجه‌ای عکس انتظار ما داشته است.

فارستر اسم چنین رفتاری از سیستم‌ها را “رفتار خلاف شهود” (Counter-Intuitive Beahvior) گذاشته است. با این وجود نباید فراموش کنیم که ما هرچند در چنین سیستم‌هایی زندگی می‌کنیم، اما اسیر رفتار آن‌ها نیستیم و می‌توانیم با یافتن نقاط اهرمی و اعمال سیاست‌های موثر به خوبی سیستم‌ها را جهت‌دهی کنیم. هر چند چنین مباحثی در آینده مطرح خواهد شد اما بد نیست چند مثال رفتار خلاف شهود سیستم را با هم مرور کنیم:

  • استفاده از داروهای ارزان قیمت هزینه‌ها را بالا می‌برد نه پایین. مطالعات نشان داده: محدود کردن تجویز دارو، همان کاری که سیستم سلامت مدیریت شده انجام می‌دهد، به صورت ناخواسته باعث افزایش هزینه‌ها می‌شود.

  • بزرگترین برنامه نگهداری محیط واشنگتون که در آن به کشاورزان پول داده شد تا برای جلوگیری از فرسایش و تخریب خاک یک دهه از آن استفاده نکنند؛ دور ریختن پول بود و این را یک تحقیق 11 ساله نشان داد، در ازای هر هکتار زمین در حال فرسایش که توسط کشاورز بلا استفاده می‌ماند به جبران آن کشاورزی دیگر و یا خود آن کشاورز زمینش را بیشتر زیر کشت می‌برد و جالب اینجاست که علی‌رغم بلا استفاده شدن 17 میلیون هکتار زمین تنها 2 میلیون هکتار از عراضی زیر کشت کاسته شد.

  • سیگارهای کم نیکوتین و تار بر خلاف تصور باعث افزایش ورود مواد سرطان زا، مونواکسید کربن و غیره می‌شوند. دلیل آن هم جبران مقدار نیکوتین کمتر با کشیدن سیگار بیشتر در روز، دم گرفتن طولانی و با تعداد بیشتر از سیگار و بیشتر نگه داشتن دود در ریه توسط افراد سیگاری است.

  • ترمزهای ضد قفل و سایر تجهیزات ایمنی خودروها باعث رانندگی بی‌پرواتر برخی رانندگان و بی‌اثر کردن وجود چنین لوازمی می‌شود.

  • با وجود تکنولوژی اطلاعات و پیدایش دفاتر کار بدون کاغذ تصور می‌شد شاهد کاهش مصرف کاغذ باشیم ولی مصرف سرانه آن افزایش یافته است.

  • برنامه‌های ساخت راه جهت کاهش ترافیک بالعکس باعث افزایش تراکم، تاخیر در حمل و نقل و آلودگی بیشتر می‌شود.

  • علی‌رغم حمایت بیشتر از نیروی کار، طبق آمریکایی‌ها در 50 سال پیش شادتر بودند.

  • تلاش‌های دولت آمریکا علیه مواد مخدر که با تمرکز بر ممنوعیت مصرف و تامین آن بود (به خصوص کوکایین در آمریکای جنوبی) با وجود هزینه‌های هنگفت تنها تاثیر اندکی بر تولید و قاچاق آن داشت و امروز مصرف آن در آمریکا بسیار بالا است.

  • سیاست دولت آمریکا مبنی بر اتفای حریق در جنگل‌ها باعث جمع شدن چوب‌های خشک موجود به عنوان سوخت آتش سوزی شد و بجای آتش‌های کوچک کم خطر که بسیاری از درختان تنومند از آن جان سالم به در می‌بردند، شاهد آتش‌سوزی‌های به مراتب بزرگتری بودند که هرچند تعدادشان کمتر بود اما آسیب بیشتری تحمیل می‌کردند.

  • تلاش برای کنترل رودخانه‌ها با اجرای سازه‌هایی مانند خاکریزها و سدها در مسیر آن‌ها، مانع نفوذ آب سیلاب‌ها به صورت تدریجی شده و باعث ایجاد سیل‌های بزرگتری می‌شود که باتوجه به اینکه مردم با اطمینان به سد در حریم رودخانه ساخت و ساز انجام داده‌اند، شاهد تخریب و هزینه بیشتر در اثر هر طغیان خواهیم بود.

  • اعمال قلمرو حفاظتی 200 مایلی برای ماهیان و سهمیه‌بندی صیدشان برای نجات منطقه غنی ماهیگیری جورجز بانک (Georged Bank fishery) در سواحل آمریکای شمالی بی‌نتیجه بود. این ناحیه به عنوان یکی از غنی‌ترین مناطق ماهیگیری در اواسط دهه 90 میلادی بود که بسیاری از گونه‌های ماهی در آن رسما منقرض شدند، ماهیگیری متوقف شد، قایق‌ها بلااستفاده شدند و اقتصاد محلی به رکود کشیده شد.

  • قانون زدایی از صنعت بانکداری و وام‌دهی آمریکا با هدف نجات این صنعت از مشکلات مالی باعث ایجاد موجی از سفته بازی شد که نتیجه‌اش سقوط و تحمیل هزینه سنگین بر کسانی که مالیات پرداخت می‌کردند بود.

  • آنتی بیوتیک‌ها باعث تکامل یافتن باکتری‌ها و مقاومت آن‌ها در برابر دارو و ایجاد بیماری‌های صعب‌العلاج جدید می‌شود.

  • سموم ضد عافت شیمیایی و گیاهی به طور مشابه باعث تکامل آفات و علف‌های جدید می‌شود و همچنین با تجمیع در زنجیره غذایی باعث مسمومیت ماهی‌ها، پرندگان و شاید انسان‌ها می‌شود.

منبع: کتاب Business Dynamics

سایر مطالب تفکر سیستمی:

  1. در سیستم پیچیده دینامیک بال پروانه طوفان به پا می‌کند
  2. هر سیستم یک مجموعه است و نه بالعکس
  3. هدف، روح نا پیدای سیستم
  4. مراقب کوه یخ سیستم‌ها باشیم
  5. دشمن را ملاقات کردیم : خود ما! (قسمت اول)
  6. دشمن را ملاقات کردیم : خود ما! (قسمت دوم)
  7. مثال‌هایی از مقاومت در برابر سیاست
  8. مقاومت علی سیاست: اشکال در سیستم یا سیاست؟
  9. بازخور (فیدبک): دستان پشت پرده سیستم‌ها
  10. وبسایت‌هایی برای مطالعه تفکر سیستمی
  11. تفکر سیستمی: یک جهان‌بینی عملیاتی (قسمت اول)
  12. تفکر سیستمی: یک جهان‌بینی عملیاتی (قسمت دوم)
  13. تفکر در زمینه‌ی تفکر سیستمی: چطور می توانیم راحت تر به آن تجهیز شویم؟
  14. 7 مهارت اساسی اندیشیدن (ابزارهای تفکر سیستمی)
  15. تفکر سیستمی: چه چیزی؟ چرا؟ چه زمانی؟ کجا؟ وچطور؟

2 Comments on “مثال‌هایی از مقاومت در برابر سیاست”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *